Jednym z typów zadań, które pojawiają się się na maturze z języka angielskiego jest uzupełnianie tekstu brakującymi zdaniami. Maturzysta otrzymuje tekst, z którego usunięto kilka zdań, oraz listę zdań do wyboru. Celem jest dopasowanie każdego zdania do odpowiedniego miejsca w tekście.
Na pierwszy rzut oka można by pomyśleć, że są to zadania dość proste, jednak wielu uczniów ma z nimi sporo trudności. Co więcej, znam takich, którzy od razu rezygnują, gdy tylko widzą takie polecenie.
Dlatego dzisiaj krok po kroku pokażę, jak je rozwiązywać.
To, oczywiście nie znaczy, że problem zniknie, ale mam nadzieję, że będzie łatwiejszy do „przełknięcia”. Z doświadczenia dodam też na pocieszenie, że im więcej robi się takich ćwiczeń, tym jest łatwiej. Na początku zgrzyta się zębami, a nawet rzuca książkami z rezygnacją. Ale po jakimś czasie sprawa staje się łatwiejsza, mózg oswaja się, zaczyna zauważać wcześniej niedostrzegalne elementy i łączyć wszystko w całość.
Moja koleżanka mawiała „Tylko spokój nas uratuje”.
Podpisuję się pod tym.
Do tego typu zadań potrzeba dużo spokoju, więc nie panikujmy.

Na czym polega trudność?

Zadania na uzupełnianie luk brakującymi zdaniami nie są proste, ponieważ brakujące zdanie musi pasować do tekstu pod kilkoma względami. Nie tylko musi się zgadzać tematyka, ale również logicznie i gramatycznie wszystko musi do siebie pasować.
Czyli nawet jeżeli zdanie zawiera słownictwo, które jest związane z tematem tekstu, to nie musi ono być poprawną odpowiedzią.
Ale to jest tylko jedna część problemu.

Wielu uczniów nie potrafi spojrzeć na zadanie całościowo.
Widzą oni poszatkowany na fragmenty tekst, a obok brakujące elementy i czują się, jakby mieli dopasowywać puzzle samym tylko wzrokiem. To jest dla nich tak obciążające, że nie mogą się skupić na rozwiązywaniu zadania i zaznaczają losowe elementy.

Trudno to zrozumieć osobom, nie doświadczającym takich trudności.
Ja proponuję, aby w takiej sytuacji przygotować karty pracy z wyciętymi elementami i w ten sposób ćwiczyć w domu. Na egzaminie, co prawda i tak trzeba rozwiązywać oryginalny arkusz, ale umiejętności wypracowane w domu mogą ułatwić pracę.
Cóż, realiów życia nie zmienimy, musimy próbować sobie z nimi radzić.
Poniżej znajdziecie moją kartę pracy, którą przygotowałam dla ucznia z problemami. Zobaczcie, czy wam też coś takiego pomoże w nauce. (edit. karta jest gotowa, ale przygotowuję kolejny wpis na ten temat i oublikuję wszystko razem)

Nasza strategia

Skoro ustaliliśmy już, że zadania są trudne, ale się nie poddamy, to musimy przyjąć jakąś strategię. Nie ważne jak bardzo chcemy to zadanie ominąć, musimy przynajmniej spróbować wykonać wszystkie te kroki:

1. Przeczytaj cały tekst przed analizą odpowiedzi

Najpierw przeczytaj tekst od początku do końca, ignorując luki. Spróbuj zrozumieć o czym on jest, jaki jest jego cel, jaka jest kolejność wydarzeń lub argumentów.
Dzięki temu możesz zauważyć jakiej informacji brakuje w poszczególnych miejscach.
Ale nawet jeśli nie zauważysz, to jeszcze nie jest tragedia.
To dopiero pierwszy krok.

2. Przeczytaj wszystkie zdania do wyboru

Nie dopasowuj ich od razu. Najpierw przeczytaj wszystkie dostępne opcje i zastanów się czego dotyczą, czy wprowadzają nowy temat, czy rozwijają wcześniejszą myśl, czy stanowią podsumowanie lub wniosek.
Być może na tym etapie wyeliminujesz niektóre odpowiedzi.

3. Analizuj zdania przed i po luce

To jest bardzo ważne!
Zawsze czytaj kontekst z obu stron luk.

Zdanie przed luką mówi nam, o czym autor właśnie pisał. Zdanie po luce pokazuje natomiast, do czego autor przechodzi dalej. Dopiero kiedy przeanalizujemy obydwa fragmenty, możemy ustalić, jakiej informacji brakuje.
Może to być przyczyna, skutek, przykład, wyjaśnienie, kontrast lub kolejny etap wydarzeń.
Dlatego musisz zwracać uwagę na słowa łączące zdania.

Jeżeli zdanie przed luką przedstawia jedną opinię, a po luce pojawia się kontrast, brakujące zdanie powinno przygotowywać czytelnika na takie przeciwstawienie. Tzn. powinno wzmacniać wcześniejszą opinię, aby kontrast był bardziej widoczny.
Na kontrast wskazują następujące słowa:

however – jednak, jednakże, natomiast.
nevertheless – mimo to, niemniej jednak.
on the other hand – z drugiej strony.
despite this – mimo to, pomimo tego.
although – chociaż, mimo że.

Jeżeli po luce pojawia się skutek, to brakujące zdanie prawdopodobnie opisuje przyczynę.
Wskazywać na to mogą następujące słowa:

therefore – dlatego, zatem
consequently – w konsekwencji, wskutek tego
as a result – w rezultacie, w rezultacie tego, w efekcie
because of this – z tego powodu, dlatego

Kolejna możliwość, jaka może pojawić się w trakcie rozwiązywania to dodawanie informacji i rozwinięcie wcześniej przedstawionej myśli. Wskazują na to, miedzy innymi:

moreover – co więcej, ponadto
furthermore – ponadto, co więcej
in addition – dodatkowo, oprócz tego
also – również, także

Ale równie dobrze może nie być żadnych specjalnych słów, a jedyną wskazówką do rozwiązania zadania pozostanie logika tekstu.

UWAGA!
Jednym z najważniejszych elementów, na które trzeba zwracać uwagę, są zaimki.
Od małego słowa może wiele zależeć. I nie chodzi tutaj tylko o zaimki osobowe: he, she, we itp, ale też o zaimki wskazujące this, these itp i inne such, another, other, the former, the latter.

Jeżeli zdanie zaczyna się od
This experience changed her life.
musisz wiedzieć, do jakiego doświadczenia odnosi się słowo this.

4. Sprawdź chronologię wydarzeń

W tekstach narracyjnych bardzo ważna jest chronologia.
Zwróć uwagę na wyrażenia:

first – najpierw,
then – potem,
next – następnie,
later – później,
after that – po tym,
finally – w końcu,
the following day – następnego dnia.

Nawet jeśli w tekście nie ma takich słów, to wydarzenia muszą następować po sobie w logicznej kolejności. Zawsze jest jakaś akcja, którą trzeba śledzić. Dlatego, zastanów się, co musiało wydarzyć się wcześniej, aby kolejna sytuacja mogła mieć miejsce.

5. Wykorzystaj metodę eliminacji

Jeżeli nie znasz odpowiedzi, nie zgaduj od razu. Najpierw odrzuć zdania, które wyraźnie nie pasują do kontekstu. Uzupełnij luki, które są najłatwiejsze.
Wiem, że łatwo tak pisać, a w rzeczywistości jest to trudne, bo zadania wcale nie mają tak wielu luk, ani przykładów, które „każdy głupi wie”. Ale uwierz mi, że jeśli wykonasz ich pewną ilość, zaczniesz dostrzegać pewne oczywistości.

6. Przeczytaj cały tekst po uzupełnieniu

Na koniec przeczytaj tekst od początku do końca.
Sprawdź, czy historia jest logiczna? Czy zachowana jest kolejność wydarzeń? Czy zaimki odnoszą się do odpowiednich osób i rzeczy? Czy każde zdanie pasuje zarówno do fragmentu przed luką, jak i po niej?

Podsumowanie

W zadaniach polegających na uzupełnianiu luk nie wystarczy, że znasz słownictwo i rozumiesz pojedyncze zdania. Musisz jeszcze dostrzegać związki między nimi.
To, że teraz tego nie widzisz, nie jest tragedią.
Możesz się tego nauczyć.

Na początku takie ćwiczenia zabiorą ci dużo czasu, ale stopniowo zaczniesz rozpoznawać zależności i pracować szybciej. Najważniejsze, żebyś wiedział, w jaki sposób szukać odpowiedzi i nie polegał na zgadywaniu.

Ćwiczenia

Wkrótce opublikuję kolejny wpis, w którym krok po kroku pokażę rozwiązywanie zadania maturalnego, w którym trzeba uzupełnić luki w tekście brakującymi zdaniami.