Dziś zajmiemy się pytaniami pośrednimi. W języku polskim nawet nie zwracacie na nie uwagi, natomiast w języku angielskim to dość istotny temat, któremu trzeba poświęcić uwagę.
Ale czym właściwie są pytania pośrednie? Co to takiego?
Zanim to wytłumaczę, najpierw omówię pytania bezpośrednie.
Co to są pytania bezpośrednie
Pytania bezpośrednie (Direct Questions) to zwykłe pytania, które rozpoczynamy najczęściej od słowa pytającego (np. where, when, why, what, how) lub od czasownika posiłkowego (czyli operatora, np. do, does, did).
Przykłady pytań bezpośrednich:
Where does he live?
Gdzie on mieszka?
What time does the train leave?
O której odjeżdża pociąg?
Why did she leave?
Dlaczego ona wyszła?
Is he at home?
Czy on jest w domu?
Czyli innymi słowami: bezpośrednio zadajemy pytanie. Prosto z mostu.
Co to są pytania pośrednie
Natomiast pytania pośrednie (Indirect Questions) to pytania, które zostają wprowadzone przez jakiś dodatkowy zwrot, np.:
Could you tell me…? Czy mógłbyś mi powiedzieć…?
Do you know…? Czy wiesz…?
Can you tell me…? Czy możesz mi powiedzieć…?
I wonder… Zastanawiam się…
Would you mind telling me…? Czy miałbyś coś przeciwko temu, żeby mi powiedzieć…?
Do you have any idea…? Czy masz pojęcie…?
Przykłady pytań pośrednich:
Could you tell me where he lives?
Czy mógłbyś mi powiedzieć, gdzie on mieszka?
Do you know what time the train leaves?
Czy wiesz, o której odjeżdża pociąg?
Can you tell me why she left?
Czy możesz mi powiedzieć, dlaczego ona wyszła?
Do you know if he is at home?
Czy wiesz, czy on jest w domu?
Jak tworzymy pytania pośrednie
Najważniejszą zasadą dotyczącą pytań pośrednich jest to, że po wyrażeniu wprowadzającym stosujemy szyk zdania oznajmującego, a nie pytającego.
To bardzo ważne!
Właśnie w tym miejscu uczniowie popełniają najwięcej błędów.
Popatrzcie na przykład:
Pytanie bezpośrednie:
Where does she work? szyk zdania pytającego.
Pytanie pośrednie:
Can you tell me where she works? – szyk zdania oznajmującego.
Inny przykład:
Pytanie bezpośrednie:
How old is Tom?
Pytanie pośrednie:
Could you tell me how old Tom is?
Niepoprawnie:Could you tell me how old is Tom?
Pytania pośrednie rozpoczynające się od wyrazów pytających (WH-questions)
Jeżeli pytanie bezpośrednie rozpoczyna się od słowa pytającego (what, where, when, why, who, which, how), w pytaniu pośrednim zachowujemy to samo słowo pytające.
Najpierw stosujemy wyrażenie wprowadzające, a następnie słowo pytające i zdanie z szykiem oznajmującym.
Przykłady takich pytań podałam już wyżej, ale dla lepszego zrozumienia tematu podam ich jeszcze kilka (pierwsze zdanie to pytanie bezpośrednie a drugie zdanie to pytanie pośrednie):
Where does your brother work?
Do you know where your brother works?
When did they arrive?
Could you tell me when they arrived?
Why is she upset?
Do you know why she is upset?
How much does this jacket cost?
Can you tell me how much this jacket costs?
What did he say?
Do you remember what he said?
Who has taken my phone?
Do you know who has taken my phone?
Pytania pośrednie z IF oraz WHETHER
A co, jeżeli pytania nie rozpoczynają się od wyrazów pytających, tylko są pytaniami ogólnymi?
Na przykład:
Is she married?
Czy ona jest mężatką?
Does he speak English?
Czy on mówi po angielsku?
Did they arrive on time?
Czy oni przyjechali na czas?
Will she come tomorrow?
Czy ona przyjdzie jutro?
W takich przypadkach w pytaniach pośrednich stosujemy IF lub WHETHER, które oznaczają „czy”.
Przykłady:
Do you know if she is married?
Czy wiesz, czy ona jest mężatką?
Could you tell me whether he speaks English?
Czy mógłbyś mi powiedzieć, czy on mówi po angielsku?
Do you know if they arrived on time?
Czy wiesz, czy oni przyjechali na czas?
Can you tell me whether she will come tomorrow?
Czy możesz mi powiedzieć, czy ona przyjdzie jutro?
IF i WHETHER są w wielu sytuacjach używane zamiennie.
W realiach szkolnych uczniowie często poznają przede wszystkim IF. Na poziomie podstawowym jest to zazwyczaj wystarczające.
WHETHER jest jednak częściej stosowane w bardziej formalnych wypowiedziach oraz w konstrukcjach z OR NOT.
Na przykład:
I don’t know whether he will come or not.
Nie wiem, czy on przyjdzie, czy nie.
Pytania pośrednie z czasownikami modalnymi
Pytania pośrednie mogą występować również z czasownikami modalnymi, takimi jak can, could, will, would, should, may czy might.
W tym przypadku nie ma żadnych dodatkowych utrudnień. Musimy oczywiście pamiętać o szyku zdania oznajmującego i to wszystko.
Przykłady:
What can I do?
Could you tell me what I can do?
When should we leave?
Do you know when we should leave?
Where can I park my car?
Could you tell me where I can park my car?
What would she like to eat?
Can you tell me what she would like to eat?
Znaki interpunkcyjne
Na koniec kilka słów o znakach interpunkcyjnych.
Jeżeli całe zdanie ma formę pytania, na końcu stawiamy znak zapytania.
Przykłady:
Could you tell me where the nearest bank is?
Do you know when the shop closes?
Can you tell me if he is at home?
Natomiast jeżeli pytanie pośrednie występuje w zdaniu oznajmującym, na końcu stawiamy kropkę.
Przykłady:
I wonder where he lives.
I don’t know what she wants.
I have no idea why they left.
I would like to know when the meeting starts.
Podsumowanie
Pytania pośrednie to prawdziwy sprawdzian z angielskiej gramatyki. Jak mało które zagadnienie sprawdzają umiejętność budowania zdań w różnych czasach. I niestety wszelkie braki są widoczne jak na dłoni.
Dlatego warto ćwiczyć!
Myślę, że podałam wystarczająco dużo przykładów, aby starczyło na dobry początek.