Zaimki pytające to jedne z najczęściej używanych słów w języku angielskim, ale też jedne z najczęściej mylonych. Bez nich nie zadamy pytań, a pytania są kluczowe na kartkówkach, egzaminach i po prostu w codziennym życiu.
Zazwyczaj nie poświęca im się osobnych lekcji. Pojawiają się przy okazji wprowadzania kolejnych czasów, słuchania dialogów i poznawania nowego słownictwa.
Na pewno pamiętasz pierwsze zajęcia z języka angielskiego i pytania typu: What’s your name? How are you? i How old are you?
Cóż, myślę że bierna znajomość angielskich zaimków pytających nie jest taka zła. Natomiast problemem dla wielu uczniów jest samodzielne tworzenie pytań szczegółowych, zwłaszcza z rzadziej używanymi słowami.
Dlatego w dzisiejszym wpisie chcę objaśnić angielskie zaimki pytające krok po kroku i pokazać jasne i zrozumiałe przykłady ich zastosowania.

Czym są zaimki pytające?

Zaimki pytające (question words) to słowa, którymi zaczynamy pytania.
Większość z nich zaczyna się od WH-, dlatego często nazywamy je wh-questions. W pewnym sensie ułatwia to ich zapamiętywanie.
Ale uwaga!!!
Nie wszystkie zaimki pytające zaczynają się od wh (np. how).
Poniżej przedstawiam najważniejsze z nich:

Who – kto?

Za pomocą zaimka WHO pytamy o osobę.

Przykłady:
Who is your teacher? – Kto jest twoim nauczycielem?
Who called you yesterday? – Kto dzwonił do ciebie wczoraj?
Who lives here? – Kto mieszka tutaj?
Who was ill? – Kto był chory?

Zauważ, że po zaimku WHO występuje czasownik w 3 osobie liczby pojedynczej.
To bardzo ważne!!!
Zauważ również, że szyk zdania jest twierdzący i w pytaniach tych nie ma operatora.

Who does live here?
Who did call you? – te przykłady są błędne!!!

To są pytania o podmiot zdania. Pytamy KTO? wykonuje czynność.
I słowo who czyli „ktoś” zastępuje nam podmiot.

Pokazują to następujące pary zdań:

Someone broke the window. – Ktoś zbił okno.
Who broke the window? – Kto zbił okno?

Someone lives here. – Ktoś tutaj mieszka.
Who lives here? – Kto tutaj mieszka?

Ale WHO służy też do zadawania innych pytań. Nie tylko o podmiot, ale o dopełnienie..
Popatrz na poniższe przykłady:

Who did you meet? – Kogo spotkałeś?
Who does she like? – Kogo ona lubi?
Who did they invite? – Kogo zaprosili?

W tych pytaniach my nie pytamy kto wykonuje daną czynność, ale na kim ta czynność wywiera skutek.
Nie pytamy KTO? ale KOGO?

Dlatego w tych przykładach pytania mają szyk zdania pytającego i występuje w nich OPERATOR (did, does).

Popatrz na różnice:

She likes John. – Ona lubi Johna.
Who likes Johna? – Kto lubi Johna? – pytanie o podmiot czyli oto, kto wykonuje czynność. Nie ma operatora, szyk zdania twierdzącego.
Who does she like? – Kogo ona lubi? – pytanie o dopełnienie, czyli o to, na kim czynność wywiera skutek. Jest operator, szyk zdania pytającego.

Susan met Oscar. – Susan spotkała Oskara.
Who met Oscar? – Kto spotkał Oskara? – pytanie o podmiot czyli oto, kto wykonuje czynność. Nie ma operatora, szyk zdania twierdzącego.
Who did Susan meet? – Kogo spotkała Susan? – pytanie o dopełnienie, czyli o to, na kim czynność wywiera skutek. Jest operator, szyk zdania pytającego.

WHAT – co? jaki?

Jeżeli rozumiesz zastosowanie zaimka pytającego WHO, to z zaimkiem WHAT również nie będziesz mieć problemu. Zachowuje się on bowiem tak samo.

Pierwszym znaczeniem what jest: Co?

Czasami pytamy za jego pomocą o podmiot i wtedy nie ma operatora, występuje szyk zdania twierdzącego a czasownik przyjmuje formę 3osoby liczby pojedynczej. Innym razem natomiast pytamy o dopełnienie i wtedy tworzymy klasyczne zdanie pytające.

Popatrzmy na przykłady:

To są pytania o podmiot:
What happened? – Co się stało?
What caused the problem? – Co spowodowało problem?
What makes you happy? – Co sprawia, że jesteś szczęśliwy?
Czyli innymi słowami: Co jest powodem czegoś? lub Co sprawiło „coś”.
Brzmi skomplikowanie? To nie jest trudne, ale czasem trudno to komuś wytłumaczyć.

A to są pytania o dopełnienie:
What are you doing? – Co robisz?
What did you buy? – Co kupiłeś?
What does she want? – Czego ona chce?
Czyli innymi słowami: Co jest skutkiem czegoś? Na co jest skierowana czynność?

Drugim znaczeniem zaimka what jest = Jaki? Jaka? Jakie?

Używamy go, gdy pytamy o cechę, rodzaj, typ lub właściwość czegoś.

Przykłady:
What color is your car? – Jaki jest kolor twojego samochodu?
What kind of music do you like? – Jaką muzykę lubisz?
What time is it? – Która jest godzina? (dosłownie: Jaki jest czas)
What type of phone do you have? – Jaki masz telefon?
What book are you reading? – Jaką książkę czytasz?
What subject do you prefer? – Jaki przedmiot wolisz?

Zauważcie, że what występuje tutaj razem z rzeczownikiem, tworząc w ten sposób dość szczegółowe pytania.

UWAGA!!!
Za pomocą what pytamy o ogólny wybór.
Jest to ważne, ponieważ może mylić się nam z zaimkiem which, służącym do bardziej zawężonych pytań.

WHERE – gdzie?

Za pomocą where pytamy o miejsce, np. miejsce położenia, wydarzenia lub miejsce przebywania.

Przykłady:
Where does Tina live? – Gdzie mieszka Tina?
Where are you from? – Skąd jesteś?
Where is the station? – Gdzie jest stacja?
Where did you meet him? – Gdzie go spotkałeś?

To są dość proste pytania. Ale mogą być bardziej rozbudowane:

Where exactly do you live? – Gdzie dokładnie mieszkasz?
Where in Poland are you from? – Z której części Polski jesteś?

WHEN – kiedy?

Zaimek pytający when służy do zadawania pytań o czas wydarzenia.

Przykłady:
When did you arrive? – Kiedy przyjechałeś?
When is the exam? – Kiedy jest egzamin?
When is your birthday? – Kiedy są twoje urodziny?
When are you leaving? – Kiedy wyjeżdżasz?

WHY – dlaczego?

Oto kolejny zaimek pytający, który nie sprawia większych problemów.
Za pomocą why pytamy o przyczynę czegoś.

Przykłady:
Why are you sad? – Dlaczego jesteś smutny?
Why did she cry? – Dlaczego ona płakała?
Why is your brother so tired? – Dlaczego twój brat jest tak zmęczony?
Why didn’t you do your homework? – Dlaczego nie odrobiłeś pracy domowej?

Odpowiedzi na pytania z why bardzo często zaczynają się od because – ponieważ:

Why are you sad? – Dlaczego jesteś smutny?
Because I lost my phone. – Ponieważ zgubiłem telefon.

WHOSE – czyj? czyja? czyje?

Za pomocą whose pytamy o właściciela.

Przykłady:
Whose bag is this? – Czyja to torba?
Whose car did you borrow? – Czyj samochód pożyczyłeś?
Whose is it? – Czyje to jest?

UWAGA!!!
Wielu uczniów myli whose z who’s, czyli formą skróconą who is.
Chociaż czytamy je tak samo, ich znaczenie jest zupełnie inne.

whose= czyj, czyja, czyje?
who’s = kto jest

Zauważ różnicę:
Whose book is this? – Czyja to książka?
Who’s at the door? – Kto jest przy drzwiach?

WHICH – który? która? które?

Zaimek which należy do grona trudniejszych. O ile poprzednie mogły nie sprawiać trudności większości uczniów, o tyle nad which trzeba się już zastanowić.
Używamy go, gdy pytamy o wybór z ograniczonej liczby opcji.

Przykłady:
Which dress do you want? The red or the blue one? – Którą suknię chcesz? Czerwona czy niebieską?
Which subject is more difficult? – Który przedmiot jest trudniejszy?

UWAGA!!!
Zaimek which może się mylić z what. (Wspominałam o tym wyżej)

Przypatrzmy się więc różnicom między nimi.

What używamy, gdy wybór jest bardzo ogólny, bez wskazywania konkretnej listy rzeczy.
Which pojawia się w sytuacjach, gdy istnieje lista, zestaw albo konkretne rzeczy do wyboru.

Przykłady:
What do you want to drink? – Czego chcesz się napić? (pytanie jest ogólne, dotyczy wszystkich możliwości)
Which do you prefer: tea or coffee? – Który wybierasz: herbatę czy kawę? (wybór ograniczony)

What is your favourite book? – Jaka jest twoja ulubiona książka? (dowolna książka)
Which of these books is yours? – Która z tych książek jest twoja?

Nie zdziwcie się, że w mowie codziennej i w nieformalnym angielskim ludzie często używają what nawet w sytuacjach, gdy wybór jest ograniczony. Jest to akceptowalne np.:
What do you want, tea or coffee?
What do you prefer, pizza or pasta?

Jednak w pisemnym angielskim, w szkole, na maturze, w testach lepiej trzymać się zasady, że przy ograniczonych opcjach używamy which.

HOW – jak?

Na zakończenie dzisiejszego wpisu zostawiłam zaimek how = Jak?
Choć how nie zaczyna się od WH-, jest kluczowe.
Za pomocą tego zaimka tworzymy bardzo ważne pytania
Najbardziej znanym jest:
How are you? – Jak się masz? Jak się czujesz?

Innym przykładem, w którym how występuje samodzielnie jest pytanie:
How do you do this? – Jak to robisz?

Poza tym zaimek pytający how daje nam wiele innych możliwości:

HOW MUCH ile? (stosujemy z rzeczownikami niepoliczalnymi)

Przykłady:
How much water do you drink? – Ile wody pijesz?
How much time do we have? – Ile czasu mamy?
How much is it? – Ile to kosztuje?

HOW MANY – ile? (stosujemy z rzeczownikami policzalnymi)

Przykłady:
How many students are in your class? – Ilu uczniów jest w twojej klasie?
How many books did you read? – Ile książek przeczytałeś?
How many chairs is there in the dining room? – Ile krzeseł jest w jadalni?

HOW OLD – ile masz lat? (dosłownie: jaki stary)

Przykłady:
How old are you? – Ile masz lat?
How old is Tina? – Ile lat ma Tina?
How old are they? – Ile oni maja lat?

HOW LONG – jak długo? jak długi? itd.

Przykłady:
How long does the lesson last? – Jak długo trwa lekcja?
How long have you lived here? – Jak długo tu mieszkasz?
How long is this rope? – Jak długa jest ta lina?

HOW OFTEN – jak często?

Przykłady:
How often do you go to the gym? – Jak często chodzisz na siłownię?
How often does she visit her grandparents? – Jak często ona odwiedza swoich dziadków?
How often are English lessons held? – Jak często odbywają się lekcje angielskiego?

To nie jedyne możliwości pytań z zaimkiem how.
Możemy ich utworzyć o wiele więcej i pytać, o co tylko chcemy:

How far… – Jak daleko…
How fast… – Jak szybko…
How tall… – Jak wysoki…
How deep… – Jak głęboki…
How big – Jak duży…
itp.

Widzimy więc, jak ważny jest ten niepozorny zaimek pytający, pośród innych wh-questions.

Ćwiczenia

Aby zapamiętać i prawidłowo stosować zaimki pytające, należy je regularnie powtarzać. Przydatne są różne grafiki i obrazki z przykładami wh-questins, aby od czasu do czasu zawiesić na nich oko.
A dla uczniów z problemami, którzy mają ochotę na małe ćwiczenie, przygotowałam jedno, dość proste, z odpowiedziami do wyboru. Myślę, że nie zabierze dużo czasu, a co zostanie w głowie, to już wasze.
Angielskie zaimki pytające ćwiczenie

Powodzenia w nauce!