Wyrażenie be able to to ważny element nauki języka angielskiego. Jednak wydaje mi się, że jest nieco na marginesie zainteresowań uczniów, którzy poświęcają czas głównie na ciągłe powtórki czasów gramatycznych.
Tymczasem bez be able to trudno swobodnie mówić o umiejętnościach, możliwościach i radzeniu sobie w różnych sytuacjach.
Warto więc poświęcić chwilę na zapoznanie z tym tematem.
Be able to – wiadomości podstawowe
Wyrażenie be able to jest trochę jak can, ale ma większe możliwości.
Can to jeden z pierwszych czasowników, których uczymy się na języku angielskim.
Większość uczniów bez problemu potrafi powiedzieć: I can swim. I can speak English. She can drive.
Wiemy, że can oznacza móc, potrafić albo umieć.
Jest to czasownik, który jest przydatny w wielu sytuacjach.
Problem pojawia się wtedy, gdy chcemy użyć go w czasie, w którym can nie może wystąpić.
Nie powiemy na przykład:I will can help you.
Jeśli chcemy powiedzieć „będę mógł (będę w stanie) ci pomóc”, musimy użyć czegoś innego.
I właśnie wtedy przydaje się be able to.
Jest to wyrażenie, którego znaczenie jest podobne: potrafić, móc, być w stanie coś zrobić.
Możemy go użyć w każdym czasie.
W naszym konkretnym przykładzie prawidłowe zdanie będzie brzmiało tak:
I will be able to help you.
A w innych czasach?
Present Simple:
I am able to help you.
Past Simple:
I was able to help you.
Present Perfect:
I have been able to help you.
Past Perfect:
I had been able to help you.
Zawsze musimy pamiętać o zasadach budowy zdań w konkretnych czasach gramatycznych i stosować konstrukcję be able to zgodnie z nimi. Dla tych, którzy czują się niepewnie przygotowałam “ściągę”, której nie będę wklejać do wpisu, ale możecie ją podejrzeć lub pobrać TUTAJ. Są tam zdania twierdzące, pytające i przeczące z be able to w różnych czasach.
Be able to czy can?
No dobrze.
Przechodzimy do trudniejszych rzeczy.
Przed chwilą powiedziałam, że be able to ma znaczenie podobne do can. W wielu zdaniach możemy użyć ich zamiennie. Ale są sytuacje, w których wybór jednej z tych form ma znaczenie.
Wróćmy do naszego przykładu,który umieściłam wyżej:
I can swim.
Umiem pływać. (Potrafię pływać)
I am able to swim.
Jestem w stanie pływać. (Potrafię pływać)
Oba zdania oznaczają to samo. W pierwszym przypadku używamy bardziej naturalnego i krótszego can. Drugie zdanie też jest poprawne, ale w codziennej rozmowie może brzmieć nieco bardziej formalnie.
Dlatego nie musimy za każdym razem zastępować can wyrażeniem be able to.
Używamy can tam, gdzie to możliwe, a gdzie się nie da stosujemy be able to.
Be able to czy could?
To kolejny punkt, który może sprawiać problemy.
Przecież could to forma przeszła od can.
Czy nie możemy jej używać?
Po co jeszcze be able to?
Odpowiedź jest prosta: ponieważ could i was/were able to nie zawsze stosujemy w ten sam sposób, gdy mówimy o przeszłości.
Could używamy, gdy mówimy o ogólnych umiejętnościach w przeszłości.
Czyli jeśli chcemy powiedzieć, że ktoś potrafił coś robić, to wtedy mówimy: could.
Przykłady:
When I was five, I could read.
Kiedy miałem pięć lat, umiałem czytać.
She could speak French when she was a child.
Potrafiła mówić po francusku, kiedy była dzieckiem.
My grandfather could run very fast when he was young.
Mój dziadek potrafił bardzo szybko biegać, kiedy był młody.
W każdym z tych przykładów mówimy o umiejętności, którą ktoś posiadał w przeszłości. Nie mówimy o jednej konkretnej sytuacji, w której udało mu się coś zrobić.
Was/were able to używamy, gdy coś udało się zrobić w konkretnej sytuacji
W przypadku pojedynczych wydarzeń, gdy coś udało się zrobić używamy was/were able to.
Co to takiego jest ta konkretna sytuacja?
Na przykład, ktoś zgubił klucze, ale po długich poszukiwaniach w końcu udało mu się je znaleźć. Może więc powiedzieć:
I was able to find my keys.
Udało mi się znaleźć klucze.
Albo inna sytuacja: podczas wycieczki spóźniłeś się na autobus, ale kierowca poczekał na ciebie i udało ci się do niego wsiąść. Możesz więc powiedzieć:
I was able to catch the bus.
Udało mi się zdążyć na autobus.
W takich zdaniach was/were able to podkreśla, że w konkretnej sytuacji coś się udało.
Uwaga!
To nie oznacza, że could nigdy nie odnosi się do konkretnych sytuacji.
Używamy go w zdaniach przeczących:
I couldn’t open the door.
Nie mogłem otworzyć drzwi.
Możemy też użyć could z czasownikami opisującymi czynności zmysłów, takimi jak see, hear czy feel.
I could hear someone outside.
Słyszałem kogoś na zewnątrz.
Be able to po niektórych czasownikach
Na koniec jeszcze jedna rzecz. Be able to może pojawiać się nie tylko w czasach gramatycznych, ale również po innych czasownikach i wyrażeniach.
Po czasowniku want
Jeśli chcemy powiedzieć, że chcemy coś umieć lub chcemy móc coś zrobić, użyjemy konstrukcji want to be able to.
I want to be able to speak English fluently.
Chcę umieć płynnie mówić po angielsku.
She wants to be able to drive a car.
Ona chce umieć prowadzić samochód.
Po czasowniku hope
Podobnie wygląda sytuacja z czasownikiem hope, czyli mieć nadzieję.
I hope to be able to visit you next week.
Mam nadzieję, że będę mógł odwiedzić cię w przyszłym tygodniu.
We hope to be able to finish the project on time.
Mamy nadzieję, że uda nam się skończyć projekt na czas.
Po czasowniku would like
Konstrukcja ta przydaje się również wtedy, gdy chcemy powiedzieć, że chcielibyśmy coś umieć lub mieć możliwość zrobienia czegoś.
I would like to be able to speak three languages.
Chciałbym umieć mówić w trzech językach.
I would like to be able to work from home.
Chciałbym mieć możliwość pracy z domu.
Po czasowniku need
Be able to może wystąpić także po need, czyli potrzebować.
You need to be able to use a computer.
Musisz umieć obsługiwać komputer.
Podsumowanie
To najważniejsze informacje o be able to, które warto znać. Temat jest jednak nieco szerszy. Nie omawiałam tutaj między innymi dokładniejszych różnic między could, be able to i nie wprowadzałam wyrażenia managed to.
To zagadnienie, któremu poświęcę osobny wpis.