Dziś w możliwie krótki i prosty sposób omówię czas Present Perfect Continuous.
Czas ten wielu uczniom wydaje się trudny i niechętnie podejmują się jego nauki.
O ile jeszcze w szkole podstawowej można sobie bez niego poradzić, to jednak później trzeba będzie mu stawić czoło.
Skąd te problemy z czasem Present Perfect Continuous?
„On po prostu jest taaaki długi”.
W dodatku słowo „have” działa na wiele osób jak straszak. Jak tylko je zobaczą w zdaniu, od razu się poddają.
Spróbujmy jednak krok po kroku zmierzyć się z tym wyzwaniem.
Zastosowanie czasu Present Perfect Continuous
Czas Present Perfect Continuous stosujemy przede wszystkim wtedy, gdy chcemy powiedzieć, że jakaś czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do chwili obecnej.
To jest najważniejsze zastosowanie tego czasu.
To musicie zapamiętać!
Przykłady zdań w języku polskim:
Czekam na ciebie od dwudziestu minut.
Uczę się angielskiego od dwóch godzin.
Pada deszcz od rana.
Pracuję nad tym zadaniem od godziny.
Zauważcie, że zdania te są po polsku w czasie teraźniejszym.
I w tym właśnie problem.
Jeżeli próbujemy przetłumaczyć takie zdanie na język angielski, naszym pierwszym wyborem jest często Present Continuous.
A to może być błąd.
Czekam na niego. To jest zdanie, które opisuje czynność, która dzieje się w danej chwili. Użyjemy więc Present Continuous.
ale
Czekam na niego od dwóch godzin. To jest zdanie, które opisuje czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz. Użyjemy czasu Present Perfect Continuous.
Jeżeli to zrozumiecie, reszta będzie już łatwa.
Czyli, powtórzę to jeszcze raz, czas Present Perfect Continuous stosujemy do opisywania czynności,które zaczęły sie w przeszłosci i trwają do chwili obecnej.
Zdania twierdzące
Po tym krótkim wstępie przechodzimy do konkretów, czyli budowy zdań. Jeżeli czytaliście inne moje wpisy o czasach angielskich, na pewno zaglądaliście też na stronę: Szyk zdania to świętość. Jeżeli, nie, to koniecznie zajrzyjcie.
Zdanie twierdzące w czasie Present Perfect Continuous mają następującą budowę:
Jak widać, faktycznie jest sporo elementów w tym zdaniu.
Na początku trzeba je będzie, po prostu odliczać, jeden po drugim, czy wszystko się zgadza.
Popatrzmy na przykłady zdań:
I have been learning English for three years.
Uczę się angielskiego od trzech lat.
It has been raining since morning.
Deszcz pada od rana.
We have been waiting for the bus for half an hour.
Czekamy na autobus od pół godziny.
Tom has been working here since January.
Tom pracuje tutaj od stycznia.
A teraz te same zdania z pokolorowanymi elementami:
I have been learning English for three years.
It has been raining since morning.
We have been waiting for the bus for half an hour.
Tom has been working here since January.
Uwaga!
Czasownik have tworzy formy skrócone z podmiotem.
Zdania są wtedy krótsze, ale niektórzy uczniowie pracując z tekstem mylą się i mają problemy z rozpoznaniem czasu.
Przykłady zdań skróconych:
I’ve been learning English for three years.
She’s been living in London since 2022.
We’ve been waiting for the bus for half an hour.
Tom’s been working here since January. (w tym przykładzie to jest dodatkowo trudne do odczytania, bo zarówno has jak i is tworzą taki sam skrót=Tom’s)
Zdania przeczące
Aby utworzyć zdanie przeczące musimy wiedzieć, co jest operatorem w czasie Present Perfect Continuous.
Oczywiście HAVE albo HAS.
Zdania przeczące tworzymy więc dodając do nich słowo NOT:
Przykłady zdań przeczących:
I have not been learning English for three years.
Nie uczę się angielskiego od trzech lat.
It has not been raining since morning.
Deszcz nie pada od rana.
We have not been waiting for the bus for half an hour.
My nie czekamy na autobus od pół godziny.
Tom has not been working here since January.
Tom nie pracuje tutaj od stycznia.
A teraz zdania pokolorowane:
I have not been learning English for three years.
It has not been raining since morning.
We havenot been waiting for the bus for half an hour.
Tom hasnot been working here since January.
Have i has razem z not tworzą formy skrócone: haven’t i hasn’t.
Przykłady zdań z formami skróconymi:
I haven’t been learning English for three years.
It hasn’t been raining since morning.
We haven’t been waiting for the bus for half an hour.
Tom hasn’t been working here since January.
Zdania pytające
Budowa zdań pytających w czasie Present Perfect Continuous jest następująca:
Czyli operator have lub has stawiamy na początku, a reszta się nie zmienia.
Przykłady zdań:
Have I been learning English for three years.
Czy ja uczę się angielskiego od trzech lat?
Has it been raining since morning?
Czy deszcz pada od rana?
Have we been waiting for the bus for half an hour?
Czy czekamy na autobus od pół godziny?
Has Tom been working here since January?
Czy Tom pracuje tutaj od stycznia?
Oraz zdania pokolorowane:
Have I been learning English for three years?
Has it been raining since morning?
Have we been waiting for the bus for half an hour?
Has Tom been working here since January?
How long?
Pytania typu: Jak długo to robisz? są często stosowane z czasem Present Perfect Continuous.
Dlatego postanowiłam zamieścić tutaj kilka przykładów:
How long have you been waiting for me?
Jak długo czekasz na mnie?
How long has Tom been working here?
Jak długo Tom tutaj pracuje?
How long have they been learning English?
Jak długo oni uczą się angielskiego?
For i Since
Dla czasu Present Perfect Continuous charakterystyczne są dwa przyimki: FOR i SINCE. (Używamy ich również z czasem Present Perfect)
Oba pomagają powiedzieć, jak długo trwa jakaś czynność, ale używamy ich w różnych sytuacjach.
FOR używamy z OKRESEM CZASU
for two hours: od dwóch godzin
for a week: od tygodnia
for three years: od trzech lat
for a long time: od długiego czasu
for ten minutes: od dziesięciu minut
SINCE używamy z PUNKTEM CZASU
since Monday: od poniedziałku
since 2020: od 2020 roku
since 8 o’clock: od godziny ósmej
since yesterday: od wczoraj
since January: od stycznia
Powyższe przykłady są konkretne i jasne. Ale czasami pojawiają się wątpliwości, czy dane wyrażenie to okres czy punkt czasu.
Porównajmy:
Od tygodnia to okres czasu, bo oznacza ostatnie siedem dni. Powiemy: FOR A WEEK
Od zeszłego tygodnia to punkt czasu. Powiemy: SINCE LAST WEEK
Pewne problemy sprawia również wyrażenie FOR AGES.
To już musimy zapamiętać w całości. Jest to wyrażenie nieformalne, które oznacza od dawna.
FOR AGES = FOR A VERY LONG TIME
I na koniec ostatni przykład.
Jakim słowem since / for uzupełnimy następującą lukę:
She has been working at this company ……………. she graduated from university.
Ona pracuje w tej firmie, odkąd ukończyła uniwersytet.
???
Prawidłowa odpowiedź: since.
Dlaczego?
Ponieważ she graduated from university to wydarzenie, które wyznacza moment rozpoczęcia pracy. Czyli punkt czasu.
Całe zdanie wygląda więc tak:
She has been working at this company since she graduated from university.
Jeszcze jedno zastosowanie
Czas Present Perfect Continuous ma również inne zastosowanie.
Możemy go użyć wtedy, gdy czynność trwała przez jakiś czas i właśnie się skończyła, a jej skutek jest widoczny teraz.
To zastosowanie jest trochę trudniejsze, dlatego jeśli dopiero zaczynasz naukę, najpierw dobrze opanuj pierwszą zasadę. Do tego fragmentu możesz wrócić później.
Co to znaczy, że czynność się skończyła, ale widać jej efekt?
Popatrzcie na przykład:
Jesteś cały mokry. Biegałeś?
W tym zdaniu pytanie „Biegałeś?” dotyczy czynności, która już się skończyła ale wywołała skutek (Jesteś cały mokry). Dlatego zadamy je w czasie Present Perfect.
Have you been running?
Inny przykład:
Ona jest bardzo zmęczona. Pracowała cały dzień.
Drugie zdanie to czynność, której efekt, czyli zmęczenie jest widoczny teraz.
Powiemy więc:
She has been working all day.
Kolejny przykład:
Dlaczego masz brudne ręce? Co robiłeś?
Brudne ręce to efekt jakiejś czynności, która trwała i właśnie się skończyła.
Zadamy więc pytanie w czasie Present Perfect:
What have you been doing?
Jeszcze więcej przykładów:
Jestem zmęczony. Sprzątałem cały dom.
I’ve been cleaning the whole house.
On jest zdyszany. Grał w piłkę.
He has been playing football.
Masz na sobie farbę. Malowałeś?
Have you been painting?
Ona ma mokre włosy. Pływała.
She has been swimming.
Present Perfect czy Present Perfect Continuous?
Na ten temat napisałam osobny wpis. Ale muszę już tutaj dodać małą uwagę, bo niektóre rzeczy trzeba często powtarzać.
Podane wcześniej zasady nie oznaczają, że w każdej opisanej sytuacji zawsze musimy użyć czasu Present Perfect Continuous.
Czasami używamy zwykłego Present Perfect.
Dotyczy to szczególnie tak zwanych czasowników statycznych.
Są to czasowniki, które opisują stan, a nie czynność. (np. know, believe, want)
Takie czasowniki zazwyczaj nie występują w czasach Continuous.
Na przykład:
I have known Tom for ten years.
Znam Toma od dziesięciu lat.
Nie możemy powiedzieć:I have been knowing Tom for ten years.
Podobnie:
She has had this car since 2020.
Ona ma ten samochód od 2020 roku.
Nie powiemy:She has been having this car since 2020.
Więcej o różnicach pomiędzy Present Perfect i Present Perfect Continuous przeczytasz w moim kolejnym wpisie.
Ćwiczenia
Dla utrwalenia budowy czasu Present Perfect Continuous polecam dwa ćwiczenia:
Present Perfect Continuous – krok po kroku zdania twierdzące, pytające i przeczące w czasie Present Perfect Continuous. Ćwiczenie zawiera również krótkie odpowiedzi.
FOR czy SINCE – ćwiczenie zdań w czasach Present Perfect i Present Perfect Continuous pod względem rozróżniania punktu czasu i okresu czasu.